Podsumowanie prac archeologicznych w sezonie 2025, w Teodorówce
Zakończono drugi sezon badań archeologicznych na księżym polu w Teodorówce, dotyczące reliktów kościoła św. Marcina. Był to pierwszy drewniany kościół, który powstał w centrum lokowanej w 1358 roku wsi Dukla. Podczas badań odkryto szczątki około 40 osób w różnym wieku pochowanych na cmentarzu przy kościele, naczynia, monety.
W piątek, 17 października w Teodorówce odbył się odbiór końcowy prac archeologicznych prowadzonych w sezonie 2025, gdzie od ubiegłego roku trwają badania dotyczące reliktów kościoła pw. św. Marcina - pierwszej świątyni, jaka powstała w centrum lokowanej w 1358 roku wsi Dukla. W spotkaniu uczestniczyli m.in. kierujący pracami archeologicznymi w Teodorówce dyrektor Muzeum Ziemi Bieckiej dr Paweł Kocańda, Anna Okoniewska z Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krośnie, prof. dr hab. Michał Parczewski z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, dyrektor Muzeum Historycznego - Pałacu w Dukli Mateusz Such, proboszcz parafii pw. św. Marii Magdaleny w Dukli ks. Stanisław Siuzdak, Zastępca Burmistrza Dukli Bohdan Gocz oraz Krystyna Boczar-Różewicz, główny specjalista ds. promocji Gminy Dukla.
W tym sezonie archeolodzy skupili się na badaniu krypty świątyni, której istnienie potwierdzono już podczas ubiegłorocznego etapu wykopalisk. Prawdopodobnie przy budowie murowanego kościoła, przez ówczesnego właściciela Dukli Jerzego Wandalina Mniszcha kryptę wysprzątano, a ewentualne pochówki przeniesiono na istniejący tu cmentarz, ewentualnie do kościoła farnego lub klasztoru OO. Bernardynów, a kryptę zasypano. Znalezione plomby zbożowe na dnie krypty, pochodzące z XIX wieku sugerują, że była jednak użytkowana. Z kryptą z pewnością wiąże się kanał odwadniający, który przypuszczalnie został odkryty podczas budowy klasztoru żeńskiego – powiedział dr Kocańda.
Od rozpoczęcia prac archeologicznych w ubiegłym roku na terenie stanowiska odkryto wiele cennych znalezisk. Wśród nich są liczne monety pochodzące z różnych okresów historycznych, fragmenty naczyń oraz około 40 szczątków ludzkich. Archeolodzy nie wykluczają, że znaczna część działki, należącej obecnie do parafii pw. św. Marii Magdaleny w Dukli, stanowiła dawniej cmentarzysko związane z funkcjonowaniem kościoła św. Marcina.
Tegoroczne prace pozwoliły pogłębić wiedzę o historii tego miejsca i skupiły się na krypcie w kościele. Bardzo nas cieszy, że ksiądz proboszcz wyraża chęć kontynuacji tych badań - powiedziała Anna Okoniewska z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura
w Krośnie.
Podkreśliła, że dalsze badania są niezbędne, by w pełni poznać złożoną historię tego miejsca. Dzięki badaniom geofizycznym uchwycono przebiegi murów, budynków klasztornych, a także muru otaczającego całe założenie. Miejsce zostało wpisane do rejestru zabytków z uwagi na swoje walory. Wciąż szukamy jeszcze dowodów na istnienie tego najstarszego, średniowiecznego kościoła - podsumowała Anna Okoniewska.
Ks. Stanisław Siuzdak, proboszcz parafii pw. św. Marii Magdaleny w Dukli, zapewnił o swojej gotowości do kontynuowania współpracy przy kolejnych etapach badań.
Badania prowadzone w Teodorówce od dwóch lat są efektem współpracy kilku instytucji, w tym Muzeum Ziemi Bieckiej, Muzeum Historycznego - Pałac w Dukli oraz Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. Prace finansowane są m.in. ze środków Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ich celem jest nie tylko dokładne rozpoznanie struktury świątyni, ale również stworzenie dokumentacji naukowej i wizualizacji kościoła.
Odbiór końcowy prac w Teodorówce to nie zakończenie badań, ale zakończenie prac w roku 2025. Gotowość do kontynuacji badań wyrażają wszystkie wymienione wyżej instytucje.
Krystyna Boczar-Różewicz
