Dla mieszkańców Dla biznesu Dla turystów Projekty i inwestycje
 

GMINNY PUNKT SELEKTYWNEJ ZBIÓRKI ODPADÓW KOMUNALNYCH W DUKLI - NOWE GODZINY OTWARCIA

GMINNY PUNKT SELEKTYWNEJ ZBIÓRKI ODPADÓW KOMUNALNYCH W DUKLI

GPSZOK w Dukli czynny :
od dnia 5 kwietnia 2022 r. we wtorki w godzinach 7.30 - 14.30 i soboty w godzinach 7.30-14.30


Burmistrz Dukli
Andrzej Bytnar

2022-04-04

Informacja o utrudnieniach

Dotyczy realizacji robót pn.: "Przebudowa drogi powiatowej nr 1911R Iwla - Polany - Huta Polańska"

RBDiM w Krośnie Sp. z o.o. informuje, że planuje zamknięcie w/w drogi na odcinku od skrzyż. z drogą wojew. nr 993 w m. Iwla do skrzyż. z drogą powiat. nr 1996R w m. Chyrowa.
Zamknięcie będzie obowiązywać od 04 kwietnia do 28 października 2022 roku.
2022-04-01

Świadczenia dla osób, które zapewniły zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy

Osoby fizyczne i inne podmioty, które zapewniły zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy, przebywającym w związku z wojną w Polsce mogą już ubiegać się o świadczenie pieniężne.

Komu przysługuje świadczenie?
Każdemu podmiotowi, w szczególności osobie fizycznej prowadzącej gospodarstwo domowe, który zapewni zakwaterowanie i wyżywienie obywatelom Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa oraz obywatelom Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium RP).
Świadczenie przysługuje na wniosek tego podmiotu.

2022-03-31

OGŁOSZENIE BURMISTRZA DUKLI o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Cergowa, Jasionka - 2

Stosownie do art. 17, pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U.
z 2022 r., poz. 503) oraz stosownie do art. 39, ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 2373 z późn. zm.), a także stosownie do Uchwały Rady Miejskiej w Dukli Nr VII/48/19 z dnia 29 marca 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Cergowa Jasionka - 2, zawiadamiam o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Cergowa Jasionka - 2 wraz z prognozą oddziaływania na środowisko.

2022-03-30

Uchodźcy z Ukrainy w gminie Dukla

Wojna na Ukrainie trwa od 24 lutego 2022 roku, Ukraińcy bronią się dzielnie już ponad miesiąc, mimo planowanego przez Federację Rosyjską blizkriegu.  Z bombardowanych miast uciekają ludzie, przede wszystkim matki z dziećmi i osoby starsze. Nasze województwo, podobnie jak lubelskie, jest województwem w którym znajdują się punkty recepcyjne przyjmujące uciekających uchodźców z Ukrainy. Do tej pory do Polski przybyło 2,344 tys. osób uciekających przed wojną.

W gminie Dukla znajduje się około 200 uchodźców (ta liczba jest bowiem ruchoma, ale oscyluje koło 200), których przyjęli do swoich domów mieszkańcy naszej gminy. Od początku wojny trwają u nas zbiórki najpotrzebniejszych dla uchodźców rzeczy, którzy często zabrali z sobą jedną walizkę, a z ubrań mieli tylko to w co byli ubrani.

2022-03-30

Postaw na swoją firmę

Szanowni Państwo,

Uprzejmie informujemy, że Stowarzyszenie na Recz Rozwoju i Promocji Podkarpacia „Pro Carpathia” realizuje projekt Postaw na swoją firmę w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

Projekt skierowany jest do osób spełniających łącznie następujące kryteria:

  • osoby w wieku 18-29 lat
  • osoby posiadające status osoby bezrobotnej niezarejestrowanej w urzędzie pracy
  • osoby zamieszkujące/uczące się na obszarze województwa podkarpackiego w rozumieniu KC

Formy wsparcia oferowane w ramach projektu:

  • szkolenie z zakresu zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej –  szkolenie umożliwi uczestnikom zdobycie wiedzy niezbędnej do założenia i prowadzenia firmy oraz ubiegania się o wsparcie finansowe na rozpoczęcie działalności
  • wsparcie eksperckie przy sporządzaniu biznesplanu
  • bezzwrotne wsparcie finansowe – bezzwrotna pomoc finansowa na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości 23 050,00 zł
  • finansowe wsparcie pomostowe – bezzwrotna pomoc finansowa przyznawana na okres 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 2800,00 zł/miesiąc

 

Rekrutacja do projektu: w terminie od 30.03.2022r. do 19.04.2022r.

2022-03-28

Zapraszamy mieszkańców Gminy Dukla na spotkanie

Zapraszamy mieszkańców Gminy Dukla na spotkanie informacyjno-konsultacyjne dotyczące możliwości uzyskania dofinansowania z Programu „Czyste Powietrze”, które odbędzie się 29 marca 2022 r. (wtorek) w godzinach 15:00 – 18:00. Pokój 008, niski parter, wejście przez metalowa bramkę.

W trakcie spotkania będzie można zapoznać się z założeniami programu, rodzajami przedsięwzięć, na które można uzyskać dofinansowanie (np. wymiana tzw. „kopciuchów”, docieplenie budynku, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej lub montaż instalacji fotowoltaicznej), jak również uzyskać informacje na temat sposobu składania wniosków o dofinansowanie oraz zasad realizacji i rozliczania wymienionych zadań.

2022-03-24

Zawiadomienie o L sesji Rady Miejskiej w Dukli

Z A W I A D O M I E N I E

Na podstawie art.20 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2021 r. poz.1372 ze zmianami /

z w o ł u j ę

na dzień 29 marca 2022 r. (wtorek) o godz.13.00 w sali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Dukli L sesję Rady Miejskiej w Dukli.

Porządek obrad.

 

2022-03-22

Grochem o ścianę...

O ścieżce „Po Dukli”, która powstała w ramach realizowanego przez gminę Dukla projektu pt. „Dukla – Svidnik 360o” pisałam już wielokrotnie. To składający się z 16 przystanków o długości 13,5 km wytyczony szlak, który obejmuje atrakcje architektoniczno-przyrodnicze Dukli i okolicy. Dwa z przystanków znajdują się poza Duklą. Jeden przystanek z tych dwóch to - dąb w Cergowej, a drugi to  wieża widokowa na szczycie góry Cergowej, oddana do użytku w 2018 roku.

W ramach projektu na górnej platformie została zainstalowana luneta panoramiczna, z której odwiedzający ją turyści mogą skorzystać za darmo i cieszyć się pięknymi widokami. Dlatego dziwi fakt, że porysowana została część okularu. Pytam: W jakim celu? Komu to służy? Z pewnością nie służy tym, którzy chcieliby korzystać z lunety zainstalowanej na wieży.

2022-03-21

Młodzi naukowcy ze Szkoły Podstawowej w Równem na tropie Ignacego!

            W roku szkolnym 2021/22 ruszyła szósta edycja programu edukacyjnego „Być jak Ignacy” organizowanego przez Fundację PGNiG im. Ignacego Łukasiewicza. Jego celem jest popularyzacja polskiej nauki, przybliżenie sylwetek wybitnych naukowców, a także poznanie wynalazków, które ułatwiały ludziom życie, a niejednokrotnie zmieniały świat.

            W Szkole Podstawowej w Równem do projektu przystąpiło koło naukowe „Fotonafciaki z Rówieńskiej paki”. Tworzy je 7 uczniów z kl. 4 pod opieką Doroty  Dołęgowskiej, nauczycielki przyrody. Program wystartował w październiku 2021 r., a podsumowanie działań nastąpi w maju 2022 r. W tegorocznej edycji uczestnicy mają za zadanie rozwiązanie zagadki tajemniczego zniknięcia bohatera programów - Ignacego. By rozwikłać tę tajemnicę, należy ukończyć zadania z ośmiu etapów tematycznych. Wielką pomocą podczas realizacji poszczególnych działań jest interaktywny scenariusz zajęć, który otrzymuje nauczyciel. Zawiera on wiele ciekawych doświadczeń i eksperymentów, gier oraz wartościowych filmów edukacyjnych, które można wykorzystać podczas zajęć. Na koniec każdego modułu opiekun przesyła zdjęcie (raport), będące dokumentacją pracy koła naukowego.

2022-03-16

Promocja XVI tomu Biblioteki Dukielskiej

Promocja XVI tomu Biblioteki Dukielskiej,

Kalendarium zdarzeń różnych z Dukli i okolic,…

10 marca br. w Muzeum Historycznym – Pałac w Dukli odbyła się promocja książki pt. Kalendarium zdarzeń różnych z Dukli i okolic, znalezionych w polskojęzycznej prasie i innych dokumentach” autorstwa Joanny i Jacka Koszczanów. Publikacja składa się z dwóch tomów, pierwszy dotyczy zdarzeń z XIX wieku, drugi dotyczy wieku XX do 1939 roku. Książka została wydana jako XVI tom Biblioteki Dukielskiej, tj. cyklicznego wydawnictwa gminy Dukla ukazującego się już od 1998 roku.

2022-03-11

Dzień Sołtysa

Z okazji Dnia Sołtysa wszystkim sołtysom okazuję wdzięczność za poświęcenie i trudną odpowiedzialną pracę na rzecz jednostek pomocniczych  samorządu terytorialnego Gminy Dukla.

Przewodniczący Rady Miejskiej w Dukli

Mariusz Folcik

Burmistrz Dukli

Andrzej Bytnar

Zastępca Burmistrza Dukli

Łukasz Piróg

 

2022-03-11

Promocja Gminy Dukla na targach turystycznych we Wrocławiu

W dniach 4-6 marca 2022 odbyły się  Międzynarodowe Targi Turystyki i Czasu Wolnego Wrocław 2022. Uczestniczyło w nich 102 wystawców, w tym kilkudziesięciu z zagranicy. Stoiska targowe ulokowane były podobnie jak w 2020 roku na Tarczyński Arena na wrocławskim stadionie. Gmina Dukla promowała swoje atrakcje turystyczne, turystykę aktywną, dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze, a także bazę noclegową i gastronomiczną na stoisku: GMINA DUKLA – BESKID NISKI. Na stoisku można było się również dowiedzieć o możliwościach spędzenia wolnego czasu w gminie Dukla i okolicy. Największym zainteresowaniem cieszyły się szlaki rowerowe, piesze, samo miasto Dukla, a także kultura łemkowska. Odwiedzających targi było zdecydowanie więcej w porównaniu do targów z 2020 roku.

Krystyna Boczar-Różewicz

2022-03-07

Zawiadomienie o XLIX sesji Rady Miejskiej w Dukli

Z A W I A D O M I E N I E

Na podstawie art.20 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2021 r. poz.1372 ze zmianami /

z w o ł u j ę

na dzień 10  marca 2022 r. (czwartek) o godz.14.00 w sali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Dukli XLIX sesję Rady Miejskiej w Dukli.

2022-03-07

Granty PPGR

Gmina Dukla otrzymała dofinansowanie w ramach Konkursu Grantowego Cyfrowa Gmina – Wsparcie dzieci z rodzin pegeerowskich w rozwoju cyfrowym „Granty PPGR”, Oś V. Rozwój cyfrowy JST oraz wzmocnienie cyfrowej odporności na zagrożenia – REACT-EU, Działanie 5.1 Rozwój cyfrowy JST oraz wzmocnienie cyfrowej odporności na zagrożenia Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014 – 2020.

2022-03-04

Drugi stopień alarmowy BRAVO na terenie woj. podkarpackiego i lubelskiego.

Premier Mateusz Morawiecki podpisał zarządzenie wprowadzające drugi stopień alarmowy BRAVO na terenie woj. podkarpackiego i lubelskiego.

Jest to działanie o charakterze prewencyjnym. Decyzja szefa rządu o wprowadzeniu stopnia alarmowego wiąże się z aktualną dynamiczną sytuacją w Ukrainie oraz wzmożonym ruchem na granicy polsko-ukraińskiej.

Drugi stopień alarmowy BRAVO na terenie woj. podkarpackiego i lubelskiego obowiązuje od 28 lutego od godz. 23:59 do 15 marca do godz. 23:59.

 

2022-03-01

Informacja dla mieszkańców gminy Dukla w sprawie pomocy uchodzcom z Ukrainy

Drodzy Mieszkańcy Gminy Dukla,
w związku z bardzo dynamicznym wzrostem liczby obywateli Ukrainy uciekających przed konfliktem zbrojnym w ich kraju informujemy,że tak jak cała Polska, Gmina Dukla również włączyła się w pomoc i wsparcie dla nich.
Jeśli tylko pojawi się taka potrzeba jesteśmy przygotowani do przyjęcia osób pokrzywdzonychw związku z rosyjską agresją na Ukrainie.
 
Wiemy, że mieszkańcy naszej Gminy mają ogromne serca, o czym niejednokrotnie się przekonaliśmy. Otrzymujemy od Państwa wiele telefonów z informacjami o chęci przyjęcia przez Was potrzebujących.
W związku z tym tworzymy listę osób, które wyrażają chęć udzielenia pomocy i przyjęcia do swojego domu będących w potrzebie mieszkańców Ukrainy.
 
Prosimy o przesyłanie adresu, numeru kontaktowego oraz liczby osób, jakie jesteście w stanie przyjąć pod swój dach.
Powyższe informacje można przekazać do Gminy Dukla za pośrednictwem Messengera oraz od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.00 do 15.00 pod numerem telefonu 13 4329101.
 
Jednoczenie pragniemy poinformować, że na chwilę obecną na poziomie województw zostały wyznaczone i przygotowane miejsca do zakwaterowania uchodźców, wobec czego przyjęcie pod swój dach osób potrzebujących będzie wiązało się z poniesieniem przez Państwo (przyjmujący) kosztów ich pobytu.
2022-02-28

Powiatowa Gala Sportu w Równem

Powiatowa Gala Sportu w Równem

Najlepsi sportowcy, działacze i trenerzy roku wybrani

Organizatorami Gali Sportu, która podsumowywała plebiscyt na najlepszego działacza, trenera i sportowca powiatu krośnieńskiego byli Starostwo Powiatowe w Krośnie i dziesięć urzędów gmin powiatu krośnieńskiego. Gala odbyła się 17 lutego br. w nowobudowanej hali sportowej przy Szkole Podstawowej w Równem.

Z gminy Dukla  nominowani przez Kapitułę, której przewodniczył Starosta Krośnieński, zostali:

w kategorii działacz - Stanisław Paszek, w kat. trener - Damian Leśniak, w kat. najpopularniejszy piłkarz – Krystian Frączek, który został także najlepszym piłkarzem roku 2021, w kat. sportowiec – Michał Olbrycht.

2022-02-25

Nocna i świąteczna opieka medyczna utrzymana

w NZOZ VIVA w Dukli

Od  2013 roku nocna i świąteczna opieka medyczna realizowana jest w powiecie krośnieńskim w dwóch punktach: w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej VIVA w Dukli i w Podkarpackim Wojewódzkim Szpitalu im. Jana Pawła II w Krośnie. Coraz większe koszty funkcjonowania spowodowały, że krośnieński szpital chciał zamknąć punkt w Dukli. W obronie nocnej i świątecznej opieki medycznej stanęli samorządowcy. Z inicjatywy starosty krośnieńskiego Jana Pelczara zorganizowane zostało w Starostwie Powiatowym w Krośnie dwa spotkania, rezultatem których jest porozumienie i w NZOZ VIVA w Dukli do 30 czerwca 2022 nocna i świąteczna opieka zdrowotna będzie funkcjonować na zasadach obowiązujących do tej pory.

2022-02-21

Badania przydatności wody do spożycia

Decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krośnie odnośnie przydatności wody do spożycia z wodociągów na terenie gminy Dukla.

Cergowa

Dukla

Iwla

Łęki Dukielskie

Mszana

Teodorówka

Zawadka Rymanowska

2022-02-18

Zawiadomienie o XLVIII sesji Rady Miejskiej w Dukli

Z A W I A D O M I E N I E

Na podstawie art.20 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2021 r. poz.1372 ze zmianami /

z w o ł u j ę

na dzień 24 lutego 2022 r. (czwartek) o godz.12.30 w sali konferencyjnej Urzędu Miejskiego w Dukli XLVIII sesję Rady Miejskiej w Dukli.

2022-02-17

Rewitalizacja Dukielskiego Rynku – piwnice

zaawansowanie prac do 40%

Dzięki łagodnej zimie, praktycznie cały czas trwają prace nad rewitalizacją dukielskiego rynku. Praca toczy się pod nadzorem archeologów i jak do tej pory podczas oczyszczania piwnic znaleziono filiżankę (prawdopodobnie z XIX wieku) i fragment  halabardy. Do tej pory oczyszczono i odnowiono piwnice nr: 6, 5, 4. Wykonano ściany żelbetowe korytarza podziemnego piwnic.  Piwnice mają być zabudowane od strony istniejących budynków, natomiast wejście do nich ma być od rynku, całość będzie zadaszona, a wejście po schodach usytuowane od strony północnej pierzei zachodniej, część z piwnic zostanie udostępniona zwiedzającym. Prace zgodnie z umową potrwają do końca sierpnia 2022 roku. Na dzień dzisiejszy zaawansowanie robót ocenia się na 40%.

Krystyna Boczar-Różewicz

2022-02-16

Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu

77 rocznica wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz- Birkenau

27 stycznia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2005 roku, by uczcić pamięć Żydów zamordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej. Data święta, wyznaczona na 27 stycznia nie jest przypadkowa, upamiętnia wyzwolenie przez oddziały Armii Czerwonej w 1945 r. niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. 

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu został ustanowiony 1 listopada 2005 r. rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Święto oddaje cześć pomordowanym, ale jest również apelem o przeciwdziałanie jakimkolwiek formom negacji Holokaustu. Zwraca uwagę na potrzebę edukacji i pamięci, aby zapobiec takim wydarzeniom w przyszłości. Hasłem tegorocznych obchodów jest „Pamięć, Godność i Sprawiedliwość”. Uroczystości rocznicowe i związane z nimi programy edukacyjne skupiają się na losach ocalałych z Holokaustu w pierwszych latach po wojnie, gdy odzyskiwali swoje prawa, historię, dziedzictwo i godność.

2022-01-31

Konkurs literacki

Zapraszamy do udziału w V edycji konkursu literackiego na temat niepełnosprawności "Są gdzieś okna, które płoną cały czas" połączonego z programem edukacyjnym na rzecz integracji społecznej (rok szkolny 2021/2022).

Celem projektu jest uwrażliwianie społeczeństwa na problemy ludzi niepełnosprawnych oraz ich relacje z osobami pełnosprawnymi.

2022-01-28

Uszkodzenie Budki Nietelefonicznej, na dworcu autobusowym w Dukli

W ramach realizowanego przez Gminę Dukla projektu pt. Dukla – Svidnik 360współfinansowanego przez EFRR Program Interreg VA Polska –Słowacja 2014-2020 powstała ścieżka – historyczno – przyrodnicza „Po Dukli”. Termin realizacji projektu: 1.05.2021 – 30.04.2022. Ścieżka składa się z 16 przystanków uwzględniających ciekawe miejsca pod względem historycznym i  przyrodniczym, wybiegających poza obręb administracyjny miasta Dukli: Zboiska, Cergowa, Jasionka (wieża widokowa na górze Cergowej) oznakowanych specjalnymi tabliczkami z numerem przystanku i QR codem.  Ścieżka rozpoczyna się na dworcu autobusowym i tam została postawiona Budka Nietelefoniczna, która pełni rolę podpowiadacza – przewodnika i w której można wysłuchać ciekawe informacje o poszczególnych przystankach ścieżki „Po Dukli” w trzech językach: polskim, angielskim i słowackim. Budka służy nie tylko turystom, ale również mieszkańcom naszej gminy i okolicznych miejscowości. Jest to jedyna tego typu atrakcja turystyczna w województwie podkarpackim. Niestety, stwierdzam to z przykrością, że zainteresowanie Budką Nietelefoniczną jest duże, ale poszło również w złym kierunku.

Krystyna Boczar-Różewicz

2022-01-18

Marcelina Albrycht – nr 1 w swojej kategorii

na IV Międzynarodowym Festiwalu Dzieci i Młodzieży w Wilnie

W dniach 6-9 stycznia 2022 roku w Wilnie na Litwie  odbyła się kolejna edycja Międzynarodowego Konkursu Muzycznego Christmas Talent League – IV Międzynarodowy Festiwal Dzieci i Młodzieży. Polskę na festiwalu w części stacjonarnej reprezentowała Marcelina Albrycht z Równego. Marcelina za piękne i profesjonalne wykonanie otrzymała 1. miejsce w swojej kategorii oraz nominację  „High Professionalism”. Oprócz Marceliny Polskę reprezentowało jeszcze 8 uczestniczek oraz jeden zespół wokalny, którzy wystąpili w formacie online. Wszyscy występowali w różnych kategoriach i odnieśli również sukcesy. Organizatorem konkursu była Ars Festa. Występy wszystkich Polek miały bardzo wysoki poziom wokalny.

Wyjazd do Wilna wsparł finansowo Burmistrz Dukli. Marcelinie gratulujemy sukcesu!

kbr

2022-01-18

Od 1 stycznia 2022 roku ZUS wypłaca Rodzinny Kapitał Opiekuńczy. Zmiany w wypłacie 500+

  • RODZINNY KAPITAŁ OPIEKUŃCZY

Rodzinny kapitał opiekuńczy przysługuje rodzinie na drugie i każde kolejne dziecko w wieku od 12. do 35. miesiąca życia w maksymalnej wysokości 12 tys. zł.

Świadczenie będzie wypłacane w miesięcznych ratach po 500 zł lub 1000 zł, w zależności od wyboru rodzica. Wsparcie nie zależy od dochodów rodziny, a środki nie będą opodatkowane.

2022-01-17
1 2 3 4 5 6 7 8 9

 

Gmina Dukla
ul. Trakt Węgierski 11, 38-450 Dukla
e-mail: gmina@dukla.pl

Urząd Miejski w Dukli
ul. Trakt Węgierski 11, 38-450 Dukla
tel.: 13 432-91-00, fax: 13 433-10-11

Transgraniczna Informacja Turystyczna
ul. Trakt Węgierski 11, 38-450 Dukla
tel.: 13 433-56-16

Biuletyn Informacji Publicznej Urzad Miejsci w Dukli

Deklaracja dostępności

© 2016 Urząd Miejski w Dukli. Wszystkie prawa zastrzeżone.